Terwijl wij dit weekend de klok een uur vooruit zetten en overschakelen op de zomertijd, proberen bewoners op een plek in Noorwegen die klok juist los te laten. Op het eiland Sommarøy, boven de poolcirkel, waar de zon in de zomer wekenlang niet ondergaat, vervagen dag en nacht – en daarmee ook het gevoel voor tijd. In 2019 gingen bewoners zelfs zo ver dat ze de klok symbolisch wilden afschaffen. Waarom?
Sommarøy: waar de zon het ritme bepaalt
Sommarøy – letterlijk ‘zomereiland’ – ligt voor de Noorse kust, niet ver van de stad Tromsø. Het dorp telt zo’n driehonderd inwoners en is via een brug verbonden met het vasteland. Opvallend zijn de witte zandstranden, die eerder doen denken aan zuidelijkere oorden dan aan het noorden van Noorwegen.
Leestip: De Diomedeseilanden liggen slechts 4 kilometer uit elkaar, maar kennen 21 uur tijdverschil
In de zomermaanden verdwijnt de zon hier niet achter de horizon: 63 dagen lang blijft het er onafgebroken licht. In de winter ervaar je juist het tegenovergestelde en wordt het nauwelijks licht. Het gevolg is dat je de tijd in Sommarøy weleens uit het oog kunt verliezen.
Het idee van een ‘tijdloze zone’
Juist dat bleek in 2019 de inspiratie voor een opvallend voorstel: het afschaffen van de tijd, waarmee Sommarøy de eerste ‘tijdloze zone’ ter wereld wilde worden. Het idee was eenvoudig: de klok loslaten in een omgeving waar dag en nacht toch al in elkaar overlopen.
Activiteiten zouden niet langer worden bepaald door de klok, maar door de omstandigheden: kinderen spelen wanneer ze willen, vissers varen uit als het weer goed is, en wie creatief werkt kan gebruikmaken van het licht, ongeacht het tijdstip. Juridisch werd de tijdsafschaffing echter nooit officieel ingevoerd, maar in het dagelijks leven leeft de gedachte sterk voort.
Leven zonder strak schema
Hoe ziet dat er in de praktijk uit? Wie Sommarøy bezoekt, merkt dat de klok hier minder dwingend is. In de zomer blijven cafés en terrassen soms tot diep in de nacht open. Kinderen spelen nog buiten rond middernacht, en een strandwandeling om twee uur ’s nachts voelt als een middagactiviteit.
Leestip: Deze fjorden wil je bezoeken tijdens een rondreis door Noorwegen
Ook het werkritme volgt de natuur. Vissers varen uit wanneer het weer en het getij gunstig zijn, niet wanneer de klok dat voorschrijft. Creatieve bezigheden en buitenactiviteiten worden afgestemd op het licht, dat in de zomer vrijwel constant aanwezig is.
Toch niet helemaal zonder tijd
In de winter is de situatie precies omgekeerd: wekenlang verschijnt de zon niet boven de horizon. Tijdens de poolnacht verdwijnt het daglicht en verschuift het leven naar binnen.
Huizen worden het centrum van het sociale leven, met gezamenlijke maaltijden, handwerk en bijeenkomsten rond de houtkachel. Het tempo ligt dan vanzelf lager. Niet omdat de klok dat zegt, maar omdat het gebrek aan licht het ritme bepaalt.
Hoewel het idee van een tijdloos bestaan aantrekkelijk klinkt, is de realiteit minder absoluut. Ook in Sommarøy bestaan gewoon schoolroosters, busdiensten en openingstijden.
Wil je niets missen van onze verhalen? Volg National Geographic op Google Discover en zie onze verhalen vaker terug in je Google-feed!
Afspraken worden nog steeds in uren gemaakt. De ‘tijdloosheid’ is dus geen officiële regel, maar een manier van denken: een bewuste keuze om minder strak volgens de klok te leven wanneer de omstandigheden dat toelaten.
Vrijheid en reflectie
Sommarøy is geen plek waar tijd echt is afgeschaft, maar wel een plek die laat zien hoe relatief onze omgang met tijd is. Zeker rond het ingaan van de zomertijd wordt duidelijk hoe sterk de klok ons dagelijks leven stuurt.
Leestip: Deze zeekaart uit 1539 staat vol mythische wezens – toch waren dat niet zomaar verzinsels
Juist dat maakt Sommarøy interessant: het confronteert bezoekers met de vraag hoe vanzelfsprekend de klok ons leven stuurt – en hoe anders een samenleving kan aanvoelen wanneer de natuur het ritme bepaalt.
Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium en steun onze missie. Word vandaag nog lid!
